Thừa kế nhà đất không có di chúc: chia thế nào cho đúng luật

Khi người mất không để lại di chúc, nhà đất sẽ được chia theo pháp luật. Hiểu nguyên tắc hàng thừa kế giúp gia đình phân chia công bằng và hạn chế tranh chấp.

Nhiều gia đình chỉ tìm hiểu về thừa kế khi có người thân qua đời và phát sinh nhu cầu sang tên nhà đất. Nếu không có di chúc, hoặc di chúc không hợp pháp, di sản sẽ được chia theo quy định của Bộ luật Dân sự.

Các hàng thừa kế

Pháp luật xếp người thừa kế theo thứ tự ưu tiên:

  • Hàng thứ nhất: vợ, chồng, cha đẻ, mẹ đẻ, cha nuôi, mẹ nuôi, con đẻ, con nuôi của người chết.
  • Hàng thứ hai: ông bà nội, ông bà ngoại, anh chị em ruột của người chết; cháu ruột của người chết mà người chết là ông bà nội, ông bà ngoại.
  • Hàng thứ ba: cụ nội, cụ ngoại, bác, chú, cậu, cô, dì ruột và cháu ruột theo quy định.

Những người ở hàng sau chỉ được hưởng thừa kế nếu không còn ai ở hàng trước, do đã chết, không có quyền hưởng, bị truất quyền hoặc từ chối nhận di sản.

Nguyên tắc chia đều

Những người thừa kế cùng hàng được hưởng phần di sản bằng nhau. Pháp luật không phân biệt con trai hay con gái, con đã lập gia đình hay chưa.

Xác định đúng phần di sản

Nếu nhà đất là tài sản chung của vợ chồng, khi một người mất thì chỉ phần tài sản của người đó mới là di sản. Thông thường, một nửa giá trị thuộc về người còn sống, nửa còn lại là di sản để chia cho những người thừa kế, trong đó có cả người vợ hoặc chồng còn sống.

Thừa kế thế vị

Trường hợp con của người để lại di sản chết trước hoặc cùng thời điểm với người để lại di sản, thì cháu được hưởng phần di sản mà cha hoặc mẹ của cháu lẽ ra được hưởng nếu còn sống.

Thủ tục khai nhận di sản

Những người thừa kế có thể lập văn bản thỏa thuận phân chia di sản hoặc văn bản khai nhận di sản tại tổ chức công chứng. Việc thụ lý công chứng phải được niêm yết công khai trong thời hạn luật định để những người có liên quan biết. Sau đó, người nhận di sản làm thủ tục đăng ký biến động tại cơ quan đăng ký đất đai.

Từ chối nhận di sản

Người thừa kế có quyền từ chối nhận di sản, trừ trường hợp nhằm trốn tránh nghĩa vụ tài sản của mình với người khác. Việc từ chối phải lập thành văn bản và thực hiện trước thời điểm phân chia di sản.

Thời hiệu

Pháp luật quy định thời hiệu để người thừa kế yêu cầu chia di sản, với bất động sản thời hạn này khá dài, tính từ thời điểm mở thừa kế. Tuy vậy, gia đình nên làm thủ tục sớm để tránh hồ sơ thất lạc và quan hệ trở nên phức tạp qua nhiều thế hệ.

Lời kết

Để hạn chế tranh chấp, người có tài sản nên cân nhắc lập di chúc hợp pháp. Khi đã phát sinh thừa kế, các thành viên nên ngồi lại thỏa thuận, tham khảo công chứng viên hoặc luật sư trước khi tiến hành thủ tục.