Mua nhà đất là giao dịch lớn, thường dùng tới khoản tích lũy nhiều năm. Một danh sách kiểm tra rõ ràng giúp người mua tránh phần lớn rủi ro về pháp lý, quy hoạch và tranh chấp.
Nhiều tranh chấp nhà đất không đến từ những thủ đoạn phức tạp mà từ việc người mua bỏ qua một vài bước kiểm tra cơ bản. Dưới đây là mười việc nên làm theo thứ tự, trước khi ký bất kỳ giấy tờ nào hay chuyển khoản đặt cọc.
1. Xem bản gốc giấy chứng nhận
Yêu cầu người bán cho xem bản gốc giấy chứng nhận quyền sử dụng đất, quyền sở hữu nhà. Đối chiếu tên chủ sở hữu, số thửa, số tờ bản đồ, diện tích và địa chỉ với thực tế. Bản photo hay ảnh chụp không đủ để đánh giá.
2. Kiểm tra trang bổ sung và ghi chú biến động
Các trang cuối của giấy chứng nhận ghi lại những lần chuyển nhượng, thế chấp, tách thửa hay thay đổi diện tích. Nếu có dòng ghi thế chấp ngân hàng mà chưa có xác nhận xóa thế chấp, tài sản vẫn đang là tài sản bảo đảm.
3. Xác minh tại cơ quan đăng ký đất đai
Người mua có thể đề nghị văn phòng đăng ký đất đai nơi có nhà đất cung cấp thông tin về tình trạng pháp lý của thửa đất. Đây là cách chắc chắn nhất để biết tài sản có đang bị kê biên, ngăn chặn giao dịch hay tranh chấp hay không.
4. Tra cứu quy hoạch
Một mảnh đất có giấy tờ đầy đủ vẫn có thể nằm trong diện quy hoạch mở đường, công viên hoặc công trình công cộng. Hãy hỏi thông tin quy hoạch tại cơ quan quản lý xây dựng cấp quận, huyện hoặc tra cứu trên cổng thông tin quy hoạch của địa phương nếu có.
5. Đo đạc và đối chiếu ranh giới
Diện tích thực tế đôi khi lệch so với sổ do lấn chiếm hoặc xây dựng vượt ranh. Đi cùng người bán và hàng xóm liền kề để xác định mốc ranh giới, nếu cần thì thuê đơn vị đo đạc độc lập.
6. Xác định ai có quyền ký bán
Nếu nhà đất là tài sản chung của vợ chồng hoặc của hộ gia đình, cần đủ chữ ký của những người đồng sở hữu. Trường hợp ủy quyền, phải xem văn bản ủy quyền có công chứng, còn hiệu lực và có nêu rõ quyền bán hay không.
7. Hỏi thăm khu dân cư
Tổ dân phố và hàng xóm thường biết những thông tin mà giấy tờ không thể hiện: nhà có tranh chấp trong gia đình không, khu vực có ngập nước, có dự án sắp triển khai hay có vấn đề an ninh không.
8. Kiểm tra hiện trạng công trình
Với nhà đã xây, cần xem kết cấu, tình trạng thấm dột, hệ thống điện nước và phần xây dựng có đúng giấy phép hay không. Phần xây vượt phép có thể khiến việc cập nhật tài sản lên giấy chứng nhận gặp khó khăn.
9. Thống nhất nghĩa vụ tài chính
Thỏa thuận rõ ai chịu các khoản thuế, phí, lệ phí khi sang tên, ai trả chi phí công chứng và các khoản nợ phí dịch vụ, điện nước còn tồn đọng. Những điều này nên được ghi thành văn bản.
10. Chỉ đặt cọc khi đã đủ thông tin
Đặt cọc là cam kết có hệ quả pháp lý. Chỉ đặt cọc sau khi đã hoàn tất các bước trên, số tiền cọc nên vừa phải, có giấy cọc ghi rõ điều kiện hoàn cọc và phạt cọc.
Lời kết
Danh sách trên có thể mất vài ngày để thực hiện, nhưng đổi lại người mua tránh được những rủi ro có thể kéo dài nhiều năm. Với giao dịch giá trị lớn hoặc hồ sơ phức tạp, nên tham khảo ý kiến luật sư hoặc công chứng viên trước khi ký.
